बहुदरमाई नगरपालिकाद्वारा जनहितमा जारी । आफू पनि बचौ अरुलाई पनि बचाउँ। सतर्क रहौँ। स्वस्थ रहौँ। एचएमपीभी (HMPV) भाइरस के हो?
एचएमपीभी (Human Metapneumovirus) एक प्रकारको श्वासप्रश्वाससम्बन्धी भाइरस हो, जुन विशेष गरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा, र कम रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता भएका व्यक्तिहरूमा सङ्क्रमण फैलाउन सक्छ। यो भाइरस पहिलो पटक सन् २००१ मा पत्ता लागेको थियो, तर अनुसन्धान अनुसार यो धेरै दशक पहिलेदेखि मानिसहरूमा सङ्क्रमण गराइरहेको हुनसक्छ।
एचएमपीभी भाइरसको सङ्क्रमण कसरी फैलिन्छ?
यो भाइरस सांसप्रश्वास प्रणाली (Respiratory System) मा असर गर्छ र निम्न तरिकाले सजिलै फैलिन सक्छः
हावा मार्फत: सङ्क्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा हाच्छिउँ गर्दा
सिधा सम्पर्क मार्फत: सङ्क्रमित व्यक्तिसँग हात मिलाउँदा वा छोएर
संक्रमित सतहहरू छोएर: ढोका, मोबाइल, टेबल जस्ता वस्तुहरू छोएपछि मुख, नाक वा आँखामा हात लगाउँदा
एचएमपीभी भाइरसको लक्षणहरू
सामान्यतया, एचएमपीभी सङ्क्रमण भएपछि लक्षण ३-६ दिनभित्र देखिन्छ। लक्षणहरू हल्कादेखि लिएर गम्भीरसम्म हुन सक्छन्।
मुख्य लक्षणहरुः
✔ सामान्य रुघाखोकी जस्तै:
नाक बग्ने
हल्का ज्वरो
खोकी
घाँटी दुख्ने
आवाज बसेको महसुस हुने
✔ गम्भीर अवस्था:
स्वास फेर्न गाह्रो हुने
उच्च ज्वरो
छातीमा भारीपन वा दुखाइ
फोक्सोमा सङ्क्रमण (निमोनिया)
ब्रोन्काइटिस (Bronchiolitis)
बालबालिकामा:
खानामा रुचि नहुनु
धेरै रुने वा झर्को मान्ने
स्वास फेर्न गाह्रो हुने
वृद्धवृद्धामा:
दम (COPD) वा हृदयसम्बन्धी रोग भएका व्यक्तिहरूमा अवस्था गम्भीर हुनसक्छ।
एचएमपीभी भाइरसको उपचार छ?
एचएमपीभी भाइरसको कुनै विशेष औषधि वा खोप छैन। यो भाइरस आफैं निको हुने प्रकृतिको हुन्छ, तर गम्भीर अवस्थामा अस्पताल भर्ना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
▶ घरमै गर्ने उपचारहरू:
धेरै पानी पिउनु (डिहाइड्रेसन हुन नदिन)
आराम गर्नु
खोकी कम गर्न मह वा अदुवाको रस खानु
ज्वरो भए प्यारासिटामोल जस्ता औषधि लिनु
झोलिलो खाना, सुप वा जुस लिने
▶ गम्भीर अवस्था भए के गर्ने?
यदि स्वास फेर्न गाह्रो हुन्छ, छातीमा दुखाइ हुन्छ, वा अक्सिजनको कमी हुन्छ भने तुरुन्त डाक्टरको सम्पर्क गर्नुपर्छ।
एचएमपीभी भाइरसबाट कसरी बच्ने?
✔ मास्क लगाउने – भिडभाडमा जाँदा वा सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्दा
✔ नियमित रूपमा हात धुने – साबुन-पानी वा स्यानिटाइजर प्रयोग गरेर
✔ सामाजिक दूरी राख्ने – बिरामी व्यक्तिसँग सम्पर्क सीमित गर्ने
✔ खोक्दा/हाच्छिउँ गर्दा रुमाल वा कुहिनो प्रयोग गर्ने
✔ स्वस्थ खानपान अपनाउने – रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने खानाहरू (फलफूल, हरियो सागसब्जी) खाने
✔ धूम्रपान नगर्ने – फोक्सोलाई कमजोर हुन नदिन
निष्कर्ष
एचएमपीभी भाइरस खासगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा, र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिहरूलाई असर गर्ने श्वासप्रश्वास प्रणालीको भाइरस हो। यसको लागि कुनै विशेष औषधि वा खोप छैन, तर सावधानी अपनाएर यसको सङ्क्रमणबाट बच्न सकिन्छ। यदि गम्भीर लक्षण देखिएमा तुरुन्त चिकित्सकको परामर्श लिनु आवश्यक छ।
